Barn og unge kan vere b\u00e5de ei berikande og krevjande brukargruppe i bibliotek. Det viser seg at det er ei rekke utfordringar med barn og unge som bibliotektilsette ikkje n\u00f8dvendigvis er rusta til \u00e5 handtere. Kanskje har du ein mistanke om at eit barn blir utsett for omsorgssvikt eller overgrep, det kan vere barn som har det vanskeleg, eller ein ungdom som blir mobba. I slike situasjonar er det viktig \u00e5 vite kor ein kan henvende seg med problemet.<\/p>\n\n\n\n
I f\u00f8rste omgang er det viktig at biblioteka held seg orientert i eigen organisasjon, og har oversikt over kven som arbeider med barn og unge i eigen kommune. Det kan ogs\u00e5 vere nyttig \u00e5 opprette ein dialog med skular og barnehagar. Slik kontakt vil gjere biblioteket meir synleg innad i organisasjonen, og ein kan f\u00e5 invitasjon til d\u00f8mes til nyttige fagdagar eller liknande som ein elles ville g\u00e5tt glipp av. <\/p>\n\n\n\n
Kommunane har ofte eigne rettleiarar for handling og tiltaksplanar som omhandlar barn og unge, og det er viktig at dei bibliotektilsette er orientert om desse p\u00e5 lik linje med andre tilsette som i skular og barnehagar. Vi anbefaler \u00e5 ha ei eiga kontaktliste (det ligg eit d\u00f8me under Malar<\/a>) med n\u00f8kkelpersonar og institusjonar i eiga kommune lett tilgjengeleg. <\/p>\n\n\n\n Mange kommunar har ein eigen SLT-koordinator<\/a>. SLT st\u00e5r for Samordning av lokale rus og kriminalitetsforebyggjande tiltak. SLT-modellen skal samordne rus og kriminalitetsforebyggjande tiltak for barn og unge. M\u00e5let er at born og unge i kommunen skal f\u00e5 rett hjelp til rett tid, av eit hjelpeapparat p\u00e5 tvers av etatar og faggrupper. <\/p>\n\n\n\n N\u00e5r ein snakkar med barn og unge kan det vere vanskeleg for mange \u00e5 vite korleis ein b\u00f8r g\u00e5 fram, s\u00e6rleg om ein har mistanke om at det har skjedd noko vondt med den du snakkar med. Nokre gonger kan det ogs\u00e5 vere vanskeleg berre \u00e5 \u00abn\u00e5 fram\u00bb med enkle beskjedar, som ikkje n\u00f8dvendigvis har ein samanheng med ei straffbar handling. <\/p>\n\n\n\n I f\u00f8rste omgang kan ein starte med \u00e5 seie \u00abHei!\u00bb. Barn og unge er som oss andre; vi likar \u00e5 bli sett og f\u00f8le oss velkomne. Dersom nokon kjenner oss att, og hugsar kva vi heiter, er det ekstra stas. \u00c5 bli tatt godt i mot aukar sjansen for at ein kjem tilbake, og at ein snakkar positivt om biblioteket. Har dei tilsette tid til ein ekstra prat eller spele eit spel, kan det skape gode relasjonar med dei unge. Tenk gjerne over om ditt bibliotek har ein eigna stad til \u00e5 prate, eller eit bord der ein kan setje seg ned for \u00e5 spele spel. <\/p>\n\n\n\n Ein anna ting \u00e5 tenkje p\u00e5, er \u00e5 bruke dei unge sine ressursar. Barn og unge kan ha gode tips og idear, og kanskje vil dei hjelpe til dersom dei f\u00e5r sjansen. Det kan vere lurt \u00e5 invitere til samarbeid om arrangement. Skulen, fritidsklubbar eller ungdomsr\u00e5d kan vere gode samarbeidspartnarar p\u00e5 dette.<\/p>\n\n\n\n Oppl\u00e6ringplattforma snakkemedbarn.no<\/a> er ein del av Regjeringas tiltaksplan En god barndom varer livet ut (2014-17). <\/em> Den er utvikla av RVTS nasjonalt p\u00e5 oppdrag fr\u00e5 Barne- Ungdoms og Familiedirektoratet. Tanken bak snakkemedbarn.no er \u00e5 auke fagkunnskap, men prim\u00e6rt \u00e5 gje handlingskompetanse til dei som arbeidar med barn og unge. <\/p>\n\n\n\n Nettsida har tre delar: ein snakkesimulator<\/a>, eit undervisningsopplegg<\/a> og tips til samtalen<\/a>, med artiklar og filmar. Alt innhaldet p\u00e5 sida er utforma med tanke p\u00e5 at det skal brukast til refleksjon og undervisning i eit kollegafellesskap.<\/p>\n\n\n\n Stine Sofies Stiftelse<\/a> st\u00e5r bak Jegvilvite.no<\/a>. Sida er eit e-l\u00e6ringsverkt\u00f8y om vald og overgrep, prim\u00e6rt retta mot barn og unge. Jegvilsnakke.no er \u00f3g til hjelp for vaksne, slik at dei kan l\u00e6re \u00e5 snakke med barn om dette. Hovudm\u00e5la for nettsida er \u00e5 spreie kunnskap om vald og overgrep, f\u00e5 fleire til \u00e5 seie fr\u00e5 dersom dei er utsatt eller veit om nokon andre som er det, samt \u00e5 fjerne tabu i samfunnet. P\u00e5 sida for vaksne finn du tips om korleis snakke med barn, signal p\u00e5 misbruk, samling av artiklar og forskning, samt nedlastbart undervisningsmateriell og plakatar. <\/p>\n\n\n\n Det kan l\u00f8nne seg \u00e5 opprette kontakt med eventuelle fritidsklubbar eller andre organiserte fritidsaktivitetar. \u00c5 kople seg p\u00e5 desse kan gi moglegheit for \u00e5 vere med p\u00e5 kompetansehevande kurs, eller f\u00e5 gode tips og r\u00e5d fr\u00e5 dei som arbeider med dette. Eit anna tips er \u00e5 f\u00f8lge med p\u00e5 om det haldast vektarkurs i n\u00e6rleiken, d\u00e5 kommunikasjon og konflikthandtering er noko av kursinnhaldet. Det g\u00e5r an \u00e5 forh\u00f8yre seg om det er mogleg \u00e5 vere med p\u00e5 delar av kurset. <\/p>\n\n\n\n Det f\u00f8rste du b\u00f8r sp\u00f8rje deg sj\u00f8lv om, er om du har mistanke om at det skjer noko som er straffbart eller ikkje. Det kan til d\u00f8mes vere at du ser nokon blir haldt utanfor, blir mobba, eller har kj\u00e6rleikssorg. I slike situasjonar kan ein gjerne kontakte foreldre, for \u00e5 gjere dei merksame p\u00e5 situasjonen. <\/p>\n\n\n\n Dersom du har mistanke om at eit barn eller ein ungdom blir utsett for ei straffbar handling, skal<\/strong> du alltid melde i fr\u00e5 til nokon. Du kan enten melde vidare til ein overordna, eller du kan melde vidare til skule\/barnehage eller helses\u00f8ster i kommunen. Dersom du snakkar med barnet sj\u00f8lv, er det viktig \u00e5 loggf\u00f8re kva som blir sagt. <\/p>\n\n\n\n Du kan melde bekymring direkte til\nbarnevernet. Under f\u00f8lger ei\nrekke lenker til meir utfyllande informasjon.<\/p>\n\n\n\n Dersom\/n\u00e5r biblioteket blir ein m\u00f8testad\nfor barn og unge utan tydelege grenser, kan det vere vanskeleg \u00e5 ha oversikt\nover det som skjer. Det er ikkje ein god f\u00f8lelse \u00e5 miste kontroll og sj\u00e5 at\nandre bibliotekbrukarar blir engstelege. <\/p>\n\n\n\n Slike situasjonar m\u00e5 l\u00f8ysast i fellesskap \u2013\ntiltak m\u00e5 vere beskrive i ei ROS-analyse, og det m\u00e5 vere klart kva st\u00f8tte som\nkan p\u00e5reknast fr\u00e5 politi, vektarteneste eller andre tilsette. Her har\narbeidsgjevar eit klart ansvar. Bibliotektilsette har og rett til ein trygg\narbeidskvardag. <\/p>\n\n\n\n Nokon situasjonar oppst\u00e5r plutseleg utan\nforvarsel, medan andre situasjonar kan vere meir forutsigbare og varslast p\u00e5\nf\u00f8rehand. Det er ein fordel \u00e5 ha litt kunnskap om lokalsamfunnet \u2013 kva r\u00f8rer\nseg i ungdomsmilj\u00f8a? B\u00e5de politi, utekontakt og fritidsklubbtilsette har\ninnsikt i fleire milj\u00f8. Ofte har dei kontakt med ungdommane, og kan bidra til \u00e5\nforhindre uheldige situasjonar, og kanskje til og med rekruttere \u00abpotensielle\u00bb\nbibliotekbrukarar. <\/p>\n\n\n\n Bibliotekets beliggenheit og inreiing kan ha betydning for kven som opps\u00f8ker biblioteket med d\u00e5rlege hensikter. S\u00f8rg for at lokala er innreia slik at de har oversikt over krikar og krokar, og ikkje inviterar til lyssky verksemd. Hugs at det som er forbode i offentlege rom, er \u00f3g forbode p\u00e5 biblioteket. <\/p>\n\n\n\n Her finn du ei oversikt over alle kjelder brukt p\u00e5 dei ulike sidene i verkt\u00f8ykassa. I tillegg har fleire av tekstforfattarane komme med tips til meir utdjupande lesing.<\/p>\n\n\n\n Barne-, ungdoms- og familiedirektoratet. (u.\u00e5.). Barnevern. <\/em>Hentet fra https:\/\/www.bufdir.no\/barnevern\/<\/a><\/p>\n\n\n\n Barne-, ungdoms- og familiedirektoratet. (2018). SNAKKE \u2013 samtalehjelp for deg som er bekymret for et barn. <\/em>Hentet fra https:\/\/snakkemedbarn.no\/<\/a><\/p>\n\n\n\n Clementz, A. & R\u00f8e, C. (2017). Der ingen ville se at s\u00e5 mye kunne skje. <\/em>Hentet fra https:\/\/oda.hioa.no\/en\/item\/asset\/dspace:15049\/Clementz_Roe.pdf<\/a><\/p>\n\n\n\n Justis- og beredskapsdepartementet. (2019). Avvergingsplikten. <\/em>Hentet fra https:\/\/plikt.no\/<\/a><\/p>\n\n\n\n Kompetansesenter for kriminalitetsforebygging. (2018). SLT-koordinatorer i norske kommuner.<\/em> Hentet fra http:\/\/kriminalitetsforebygging.no\/slt\/slt-koordinatorer-2\/<\/a><\/p>\n\n\n\n Nasjonalt senter for vold og traumatisk stress. (u.\u00e5.). Dinutvei.no \u2013 Nasjonal veiviser ved vold og overgrep. <\/em>Hentet fra https:\/\/dinutvei.no\/<\/a><\/p>\n\n\n\n Politiet. (u.\u00e5.). R\u00e5d og forebygging. <\/em>Hentet fra https:\/\/www.politiet.no\/rad\/<\/a><\/p>\n\n\n\n Stine Sofies Stiftelse. (u.\u00e5.). For voksne. <\/em>Hentet fra https:\/\/jegvilvite.no\/?cat=12<\/a><\/p>\n\n\n\n Stine Sofies Stiftelse. (u.\u00e5.). Stine Sofies Stiftelse. <\/em>Hentet fra https:\/\/www.stinesofiesstiftelse.no\/<\/a><\/p>\n\n\n\n Statens barnehus. (u.\u00e5.). Statens barnehus \u2013 et tverrfaglig kompetansehus. <\/em>Hentet fra https:\/\/www.statensbarnehus.no\/<\/a><\/p>\n\n\nOm \u00e5 snakke med barn og unge<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Dersom du er bekymra<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\n
Biblioteket som m\u00f8teplass – n\u00e5r det blir vanskeleg<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Kjelder og tips til vidare lesing<\/h2>\n\n\n\n