Barn og unge kan vere b\u00e5de ei berikande og krevande brukargruppe i bibliotek. Det viser seg at det er ei rekke utfordringar med barn og unge som bibliotektilsette ikkje n\u00f8dvendigvis er rusta til \u00e5 handtere. Kanskje har du ein mistanke om at eit barn blir utsett for omsorgssvikt eller overgrep, det kan vere barn som har det vanskeleg, eller ein ungdom som blir mobba. I slike situasjonar er det viktig \u00e5 vite kor ein kan henvende seg med problemet.<\/p>\n\n\n\n
I f\u00f8rste omgang vil det vere viktig at biblioteka held seg orientert i eigen organisasjon, og har oversikt over kven som arbeider med barn og unge i eigen kommune. Det kan og vere nyttig \u00e5 opprette ein dialog med skular og barnehagar. Slik kontakt vil gjere biblioteket meir synleg innad i organisasjonen, og en kan f\u00e5 invitasjon til for eksempel nyttige fagdagar eller liknande som ein elles ville g\u00e5tt glipp av. Kommunane har ofte eigne handlingsrettleiarar og tiltaksplaner som omhandlar barn og unge, og det er viktig at dei bibliotektilsette er orientert om desse p\u00e5 lik linje med for eksempel tilsette i skular og barnehagar. Vi anbefaler \u00e5 ha ei eigen kontaktliste (det ligg eksempel under Malar<\/a>) med n\u00f8kkelpersonar og \u2013institusjonar i eiga kommune lett tilgjengeleg. <\/p>\n\n\n\n Mange kommunar har ein eigen SLT-koordinator<\/a>. SLT st\u00e5r for Samordning av lokale rus og kriminalitetsforebyggende tiltak. SLT-modellen skal samordne rus og kriminalitetsforebyggande tiltak for barn og unge. M\u00e5let er at kommunens barn og unge skal f\u00e5 riktig hjelp til riktig tid, av eit hjelpeapparat som samarbeider godt p\u00e5 tvers av etatar og faggrupper. <\/p>\n\n\n\n N\u00e5r ein snakker med barn og unge kan det\nvere vanskeleg for mange \u00e5 vite korleis ein b\u00f8r g\u00e5 fram, s\u00e6rleg om ein har\nmistanke om at det har skjedd noko vondt med den du snakkar med. Nokre gonger\nkan det ogs\u00e5 vere vanskeleg berre \u00e5 \u00abn\u00e5 fram\u00bb med enkle beskjedar, som ikkje\nn\u00f8dvendigvis har ein samanheng med ei straffbar handling. <\/p>\n\n\n\n I f\u00f8rste omgang kan ein starte med \u00e5 si \u00abHei!\u00bb.\nBarn og unge er som oss andre; vi likar \u00e5 bli sett og f\u00f8le oss velkomne. Dersom\nnokon kjenner oss att, og huskar kva vi heiter, er det ekstra stas. \u00c5 bli tatt\ngodt i mot aukar sjansen for at ein kjem tilbake, og snakkar positivt om\nbiblioteket. Har dei tilsette tid til ein ekstra prat eller spele eit spel, kan\ndet skape gode relasjonar med dei unge. Tenk gjerne over om ditt bibliotek har\nein eigna stad til \u00e5 prate, eller eit bord der ein kan sette seg ned for \u00e5\nspele spel. <\/p>\n\n\n\n Ein anna ting \u00e5 tenke p\u00e5, er \u00e5 bruke dei unge sine ressursar. Barn og unge kan ha gode tips og idear, og kanskje vil dei hjelpe til dersom dei f\u00e5r sjansen. Det kan vere lurt \u00e5 invitere til samarbeid om arrangement. Skulen, fritidsklubbar eller ungdomsr\u00e5d kan vere gode samarbeidspartnerar p\u00e5 dette.<\/p>\n\n\n\n Oppl\u00e6ringplattformen SNAKKE<\/a> er ein del av Regjeringas tiltaksplan En god barndom varer livet ut (2014-17). <\/em> Den er utvikla av RVTS nasjonalt p\u00e5 oppdrag fr\u00e5 Barne- Ungdoms og Familiedirektoratet. Tanken bak snakke er \u00e5 auke fagkunnskap, men prim\u00e6rt gi handlingskompetanse for dei som arbeider med barn og unge. SNAKKE har fleire delar; SNAKKElab, SNAKKEsim og kunnskapsdelen L\u00e6rMer. I SNAKKElab visast filmar av vaksne i samtale med barn, der samtalane er meint som l\u00e6ring og inspirasjon. I SNAKKEsim kan du gjennom ein simulert relasjon \u00f8ve deg p\u00e5 betre dialog med barn og unge. I L\u00e6rMer kan du lese om det du blir opptatt av n\u00e5r du speler eller ser ein av filmane. <\/p>\n\n\n\n Stine Sofies Stiftelse<\/a> st\u00e5r bak Jegvilvite.no<\/a>. Sida er eit e-l\u00e6ringsverkt\u00f8y om vald og overgrep, prim\u00e6rt retta mot barn og unge. Jegvilsnakke.no er og til hjelp for vaksne, slik at dei kan l\u00e6re \u00e5 snakke med barn om dette. Hovudm\u00e5la for sida er \u00e5 spreie kunnskap om vald og overgrep, f\u00e5 fleire til \u00e5 seie fr\u00e5 dersom dei er utsatt eller veit om nokon andre som er det, samt \u00e5 fjerne tabu i samfunnet. P\u00e5 sida for vaksne finn du tips om korleis snakke med barn, signal p\u00e5 misbruk, samling av artiklar og forskning, samt nedlastbart undervisningsmateriell og plakatar. <\/p>\n\n\n\n Det kan l\u00f8nne seg \u00e5 opprette kontakt med eventuelle fritidsklubbar eller andre organiserte fritidsaktivitetar. \u00c5 kople seg p\u00e5 desse kan gi moglegheit for \u00e5 vere med p\u00e5 kompetansehevande kurs, eller f\u00e5 gode tips og r\u00e5d fr\u00e5 dei som arbeider med dette. Eit anna tips er \u00e5 f\u00f8lge med p\u00e5 om det haldast vektarkurs i n\u00e6rleiken, d\u00e5 kommunikasjon og konflikthandtering er noko av kursinnhaldet. Det g\u00e5r an \u00e5 forh\u00f8yre seg om det er mogleg \u00e5 vere med p\u00e5 delar av kurset. <\/p>\n\n\n\n Det f\u00f8rste du b\u00f8r sp\u00f8rje deg sj\u00f8lv om, er\nom du har mistanke om at det skjer noko som er straffbart eller ikkje. Det kan\ntil d\u00f8mes vere at du ser nokon blir haldt utanfor, blir mobba, eller har\nkj\u00e6rleikssorg. I slike situasjonar kan ein gjerne kontakte foreldre, for \u00e5\ngjere dei oppmerksom p\u00e5 situasjonen. <\/p>\n\n\n\n Dersom du har mistanke om at eit barn\neller ein ungdom blir utsett for ei straffbar handling, skal<\/strong> du alltid melde i fr\u00e5 til nokon. Du kan enten melde vidare til\nfor eksempel ein overordna, eller du kan melde vidare til skule\/barnehage eller\nhelses\u00f8ster i kommunen. Dersom du snakkar med barnet sj\u00f8lv, er det viktig \u00e5\nloggf\u00f8re kva som blir sagt. <\/p>\n\n\n\n Du kan melde bekymring direkte til\nbarnevernet. Under f\u00f8lger ei\nrekke lenker til meir utfyllande informasjon.<\/p>\n\n\n\n Dersom\/n\u00e5r biblioteket blir ein m\u00f8testad\nfor barn og unge utan tydelege grenser, kan det vere vanskeleg \u00e5 ha oversikt\nover det som skjer. Det er ikkje ein god f\u00f8lelse \u00e5 miste kontroll og sj\u00e5 at\nandre bibliotekbrukarar blir engstelege. <\/p>\n\n\n\n Slike situasjonar m\u00e5 l\u00f8ysast i fellesskap \u2013\ntiltak m\u00e5 vere beskrive i ei ROS-analyse, og det m\u00e5 vere klart kva st\u00f8tte som\nkan p\u00e5reknast fr\u00e5 politi, vektarteneste eller andre tilsette. Her har\narbeidsgjevar eit klart ansvar. Bibliotektilsette har og rett til ein trygg\narbeidskvardag. <\/p>\n\n\n\n Nokon situasjonar oppst\u00e5r plutseleg utan\nforvarsel, medan andre situasjonar kan vere meir forutsigbare og varslast p\u00e5\nf\u00f8rehand. Det er ein fordel \u00e5 ha litt kunnskap om lokalsamfunnet \u2013 kva r\u00f8rer\nseg i ungdomsmilj\u00f8a? B\u00e5de politi, utekontakt og fritidsklubbtilsette har\ninnsikt i fleire milj\u00f8. Ofte har dei kontakt med ungdommane, og kan bidra til \u00e5\nforhindre uheldige situasjonar, og kanskje til og med rekruttere \u00abpotensielle\u00bb\nbibliotekbrukarar. <\/p>\n\n\n\n Bibliotekets beliggenheit og inreiing kan ha betydning for kven som opps\u00f8ker biblioteket med d\u00e5rlege hensikter. S\u00f8rg for at lokala er innreia slik at de har oversikt over krikar og krokar, og ikkje inviterar til lyssky verksemd. Husk at det som er forbode i offentlege rom, er og forbode p\u00e5 biblioteket. <\/p>\n\n\nOm \u00e5 snakke med barn og unge<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Dersom du er bekymra<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\n
Biblioteket som m\u00f8teplass – n\u00e5r det blir vanskeleg<\/strong><\/h2>\n\n\n\n